مهارت پخت نان روغن‌جوشی خراسان جنوبی در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شد
مهارت پخت نان روغن‌جوشی، از نان‌های سنتی و آیینی خراسان جنوبی که با باورها و سنت‌های مذهبی و فرهنگی مردم این استان پیوندی دیرینه دارد، در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اخبارشرق ایران، فریبا کاهنی، اظهار کرد: نان روغن‌جوشی یکی از نان‌های سنتی و آیینی استان است که هر سال در روز چهاردهم شعبان، مصادف با آیین «برات»، توسط خانواده‌هایی که در طول سال عزیزی را از دست داده‌اند، به نیت خیرات و شادی روح درگذشتگان پخته و میان اقوام، دوستان و همسایگان توزیع می‌شود.
مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی افزود: این نان در شهرستان‌های مختلف استان با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود؛ به‌گونه‌ای که در گذشته در بیرجند به آن «چلپکی» می‌گفتند و امروزه با نام روغن‌جوشی شناخته می‌شود. در شهرستان قاینات به دلیل شیوه پخت آن در تابه، «تاوه‌ای» و در شهرستان بشرویه «سیروکی» نام دارد.
او درباره شیوه سنتی پخت این نان بیان کرد: برای تهیه روغن‌جوشی، آرد را با آب، زردچوبه، ادویه‌های معطر مانند تخم گشنیز و خمیرترش مخلوط می‌کنند و خمیر را حدود یک ساعت و نیم تا دو ساعت استراحت می‌دهند تا به اصطلاح ترش شود. سپس از خمیر، گلوله‌های کوچکی برداشته و با دست پهن و نازک می‌کنند و در روغن داغ قرار می‌دهند تا سرخ شود.
کاهنی ادامه داد: هنگام سرخ شدن، با چنگال روی خمیر ضربه می‌زنند تا بیش از اندازه پف نکند. پس از سرخ شدن دو طرف نان، آن را از روغن خارج کرده و معمولاً با شکر مصرف می‌کنند؛ هرچند برخی نیز آن را بدون شکر میل می‌کنند.
مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت فرهنگی این آیین گفت: مهارت پخت نان روغن‌جوشی تنها یک شیوه تهیه غذای سنتی نیست، بلکه بازتابی از باورها، آیین‌های خیرخواهانه، پیوندهای خانوادگی و سنت‌های اجتماعی مردم منطقه است که نسل به نسل، از مادران به دختران منتقل شده و بانوان نقش اصلی را در حفظ و اجرای آن بر عهده دارند.
او افزود: ارزش‌های مردم‌شناختی، باورهای اعتقادی و استمرار این سنت در میان مردم، از مهم‌ترین دلایل ثبت این مهارت در فهرست میراث ناملموس کشور بوده است.
کاهنی در پایان بر ضرورت پاسداشت فرهنگ غذایی و نان‌های سنتی تأکید کرد و گفت: حمایت از این میراث ارزشمند و تلاش برای ترویج و معرفی آن به نسل‌های آینده، زمینه پیوند نسل جدید با فرهنگ، هویت و پیشینه پرافتخار نیاکانمان را فراهم می‌کند.
