پایگاه خبری تحلیلی اخبار شرق ایران

 

پیشنهاد انتشارِ متن همه‌ی پرسش‌های نمایندگان و پاسخ‌های وزرا

محمدرضا جلائی‌پور

وقت وزرا و نمایندگان در ساعات کاری متعلق به خودشان نیست و بخشی از «سرمایه‌ی عمومی» است که باید در نحوه‌ی هزینه‌ی آن به شهروندان پاسخگو باشند. یک وزیر اگر چهار سال، بدون یک روز تعطیلی، حتی روزی ۱۶ ساعت کار کند ۲۳۳۶۰ ساعت مجموع زمانی است که در دوران وزرات می‌تواند برای بسط خیر همگانی هزینه کند. وقت متوسط او برای هر استان در دوره‌ی وزارتش ۷۳۵ ساعت، و سهم هر ایرانی از کل وقت دوره‌ی وزارت او، ۱.۰۲ ثانیه است. کابینه ۱۸ وزیر دارد و سهم هر ایرانی از وقت کل کابینه به اضافه‌ی رئیس‌جمهور ۱۹.۴۸ ثانیه (یک‌سوم دقیقه) است. با محاسبات مشابه سهم هر ایرانی از وقت مجموع‌ ۲۹۰ نمایند‌ه‌ مجلس در طول چهار سال نمایندگی‌شان ۲۹۷.۴ ثانیه (۵ دقیقه) است. به ضرورت هزینه‌ی موثر، شفاف و کارای ‌وقت محدود نمایندگان و وزرا باید حساسیت بیشتری داشت.

خوشبختانه صدای مطالبه‌ی شفافیت آراء نمایندگان رو به بلندتر شدن است. اما شفافیت پارلمانی صرفا محدود به انتشار عمومی آراء نمایندگان نیست (در این یادداشت به چند بعد دیگر شفافیت پارلمانی اشاره کرده‌ام: https://t.me/jalaeipour/3614). یکی دیگر از وجوه شفافیت پارلمانی شفافیت پرسش‌های نمایندگان از وزرا و پاسخ‌های وزرا است. یکی از ‌فعالیت‌های پرحجم نمایندگان مجلس ایران ارتباط‌گیری با وزرا است؛ و بخش زیادی از وقت وزیران صرف ملاقات با نمایندگان، شرکت در جلسات مجلس و بسیج وزارتخانه‌ها برای پاسخ دادن به سؤالات نمایندگان می‌شود. اغلب به دور از انظار عمومی و غیرشفاف.

متاسفانه رابطه‌ی وزرا و نمایندگان مجلس ایران شفاف نیست. صرفا بخش کوچکی از سؤالات که به صحن علنی مجلس می‌رسند در دسترس رسانه‌ها و عموم شهروندان اند و ‌حتی نمایندگان هم از اغلب سوال‌های سایر نمایندگان از وزرا ‌‌‌بی‌خبرند. شهروندان نمی‌دانند که نمایندگان‌شان چه سؤالاتی از وزرا می‌پرسند، از یک وزیر در طول سال چند سؤال پرسیده شده، او چه پاسخ و گزارش کاری داده، ‌سؤالات به‌جا بوده یا نه، برای دفاع از منافع کدام گروه بوده، نسبتِ بین سؤالات و مشکلات واقعی مردم در حوزه‌های انتخابیه چیست و چه نسبتی بین سؤالات و وظایف ملی و محلی نمایندگان وجود دارد، تعداد سؤالات معقول بوده یا آن‌قدر زیاد که وقتی برای کار تخصصی وزیر در دستگاهش و پاسخ سنجیده باقی نگذاشته، و پاسخ‌های وزیر قانع‌کننده بوده یا نبوده است.

حق شهروندان ایران است که به نحوی شفاف و سهل‌الوصول، نه جسته و گریخته و ناقص از لابه‌لای گزارش‌های دست و پا شکسته‌ی رسانه‌ها، بدانند که نمایندگان‌شان چه می‌پرسند و وزرا چه پاسخی می‌دهند. مردم حق دارند بدانند وزیر زمان محدودی را که در ابتدا ذکر شد چگونه صرف کرده و چند ساعت آن در مجلس و در ملاقات با نمایندگان گذشته است و چقدر آن صرف حل مسائل آسیب‌پذیرترین ایرانیان، بهبود خدمات عمومی و حمایتی، همکاری با بخش خصوصی و نهادهای مدنی‌، کارکنان وزارتخانه‌ی خودش و متخصصان،‌ برنامه‌ریزی و خواندن گزارش‌های کارشناسی و سایر امور شده است.

پیشنهاد می‌شود معاونت امور مجلس رئیس‌جمهور، هر ماه فهرست کامل سؤالات نمایندگان مجلس از وزرا را منتشر کند، و مجلس یا خود دولت نیز گزارش پاسخ وزرا به نمایندگان مجلس را منتشر کند و در سایت مجلس یا معاونت پارلمانی برای همیشه در دسترس عمومی بماند. هم‌چنین پیشنهاد می‌شود مجلس و دولت مشترکاً فهرست و زمان جلسات وزرا در مجلس، و جلسات ملاقات نمایندگان با وزرا در وزارتخانه‌ها را منتشر کنند.

شهروندان ایران نمایندگان مجلس را مستقیم، و وزرا را غیرمستقیم برنگزیده‌اند که دائم با هم جلسه بگیرند و بحث کنند (درباره اموری که نسبت‌شان با زندگی مردم شفاف نیست) و گزارش دقیقی هم درباره‌ی آن به مردم ندهند و هر کدام روایت‌های نادقیق از جلسات ارائه کنند (گاه متناقض) و زمان ارزشمندی که باید صرف خدمات عمومی موثر می‌شده است، بدون حسابرسی صرف شود.

در پارلمان‌های پیشروی جهان متن پرسش‌های نمایندگان و پاسخ‌های دولت به شکل عمومی منتشر می‌شود و در دسترس شهروندان و رسانه‌ها قرار دارد و پرهیز نمایندگان و دولت ایران از انتشارشان تاکنون فاقد دلیل موجه است. انتشار آن‌چه پیشنهاد شد و شفاف شدن روابط نمایندگان و وزرا، وقت‌های زیادی را آزاد خواهد کرد، کیفیت و سنجیدگیِ پرسش‌های نمایندگان و پاسخ‌های وزرا را خواهد افزود، انواعی از فساد، ویژه‌خواری، سفارشات و فشارهای غیرموجه را می‌کاهد و گامی به سمت بسط کارایی و شفافیت در مجلس و دولت و توسعه‌یافتگی سیاسی است.